Blog

HİSTAMİN BALIK ZEHİRLENMESİ (skombroid zehirlenmesi)

Tüm dünyada sık görülen deniz ürünlerinden kaynaklanan bir besin zehirlenmesidir.İlk kez 1799 tarihinde tanımlanmıştır.

Özellikle  Tuna, lüfer, palamut, uskumru, hamsi, istarvit, sardalya, torik, gümüş, zargana,kolyoz gibi kara etli balıklardan olan bir zehirlenmedir.Bu zehirlenme 

Denizürünlerinden olan zehirlemelerin yaklaşık % 5-40’ını oluşturur. Bu oranın  aralığının bu kadar yüksek olması bu zehirlenmedeki belirtilerin kısa sürmesi ve sıklıkla diğer alerjik rahatsızlıklarla, gıda zehirlenmeleriyle  karıştırılmasıdır. Bu nedenle kesin sıklığı bilinmemektedir.

Peki bu zehirlenme nasıl ortaya çıkar?

Balık yenmesinden hemen sonra ortaya çıkan histamin zehirlenmesi, 20 derece veya üzerinde saklanan balıklarda üreyen bakterinin(E.Coi, halophilic vibrio türleri,protesu,salmonella, clostridium,Klebsiella ve shigella) kara etli balığın doğasında bulunan histidin denen maddeyi bozarak alerjiye neden olan maddelere(histamin ve diğer biyolojik aminler) dönüştürmesiyle meydana gelir.

Oluşan madde ısıya çok dayanıklıdır.Bir kez oluştuktan sonra yok etmek çok zordur. Bu maddeler pişirme, dondurma veya soğutmayla ortadan kalkmazlar. Balığın kokusu ve görünümü taze olabilir. Ancak  tüketirken balığın tadı acı biber yada baharatlıymış gibi hissedilir.

Normal taze balıkta histamin düzeyi 1 mg/100gr iken bunun 20mg/100gr üzerine çıkması zehirlenmeye neden olmaktadır. Ayrıca bu zehirlenme bozulmuş İsviçre peyniri yenmesiyle de görülmektedir.

Belirtiler:

Belirtiler alerjik bir reaksiyon şeklindedir. Genellikle bozuk balığın yenmesini takiben 1 saat içinde (10-30 dk gibi daha kısa sürede olabilir) başlar . Kendi kendini sınırlayan bir hastalık süreci vardır. Klinik belirti ve bulgular 12-48 saat içinde geçer, nadiren birkaç gün gibi daha uzun sürebilir .

Bu belirtiler;karın ağrısı, ishal, bulantı-kusma; özellikle yüzde ve vücudun üst bölgesini tutan tüm vücutta da görülebilen kızarıklık, alerjik döküntüler; baş ağrısı, baş dönmesi; ağız çevresinde yanma, kaşıntı veya ödem, dilde yanma ve karıncalanma, metalik ve acı biber tatla birlikte olan ağız kuruluğu; taşikardi, çarpıntı; nefes darlığı ile birlikte göğüste sıkışma hissidir. Daha nadir olarak,tansiyon düşüklüğü, nefes daralması ve kalp ritim bozuklukları görülebilir . Bu belirti ve bulgulardan kızarıklık, döküntü, ishal ve baş ağrısı en sık bildirilenlerdir. Özellikle yaşlı ve kalp ve akciğer hastalığı (astım gibi) olanlarda daha ciddi klinik tablo görülmektedir. İzoniazid veya MAO inhitörleri (bu ilaçlar histamin metabolizmasını inhibe ederler) kullanan kişilerde, skombroid zehirlenmesi daha ciddi seyredebilir ve daha uzun sürebilir .

Özel tanısal testi yoktur. Ancak tanı, klinik bulgular ve yakın zamanda balık yeme öyküsünün bulunmasıyla konulabilir.  Bu zehirlenme, balık alerjisi, diğer besin zehirlenmeleri ile de karışabilir.

Birçok hastada tedavi gerekmeyebilir. Belirtiler basit bir anti histaminik ilaca dramatik yanıt verir. İlaç  2-3  gün kullanılmalıdır.

Özellikle yaz aylarında, ülkemizde balıklar sebze satar gibi hiçbir soğutma işlemi uygulamadan dışarda (çoğunlukla güneş altında) bekletilebilmektedir. Balığın yakalandıktan hemen sonra hızlı bir şekilde 4°C altına soğutulması ile histamin birikimi en etkili şekilde önlenebilmektedir. Dünyada pek çok ülke histamin zehirlenmesinin bilincine varmış ve balıklar ya donmuş ya da 0-4 °C arasında tutulmaktadır.





DİĞER BLOG YAZILARI

Whatsapp'tan mesaj yazmak için tıklayınız
Whatsapp'tan mesaj yazmak için tıklayınız